Trước khi chính thức bước vào kì thi, tớ có một buổi để tập trung điền các thông tin cá nhân chủ nghĩa, và có dịp nói chuyện, làm quen với các thầy cô tỉnh Phú Thọ. Ban đầu tới, thấy lạ lạ nên ai cũng hỏi tớ: “Thầy dạy trường nào vậy?” Rồi vớ họ đều sửng sốt khi tớ nói tớ vẫn còn đang học và mới sinh năm 1990. Nhìn danh sách các thầy cô thì hồ hết đều ở lứa 7x, có vài người 6x, và một nhóm nữa 8x. Và với họ, những người “dưới Hà Nội lên” đều có một vẻ gì đấy đáng trọng hơn một tẹo. Trong phiếu điền thông báo cá nhân chủ nghĩa, có những mục như giới tính, số năm học tiếng Anh, nghề nghiệp, các kì thi tiếng Anh đã thi trước đó, ngôn ngữ mẹ đẻ, mục đích thi chứng chỉ này, và có một số bố thậm chí còn không biết phải điền như thế nào?! Môn này là môn thi trước nhất. quờ đều phải tập trung trong phòng chờ trước giờ thi khoảng 30 phút. Sau đó sẽ được gọi theo thứ tự. FCE khác IELTS ở chỗ các thí sinh sẽ thi theo cặp, và nội dung chính là diễn tả vào bàn thảo tranh. Các kì thi của Cambridge ESOL từ KET đến CPE đều thi nói theo hình thức này. Chỉ khác về chừng độ khó của tranh và yêu cầu dành cho từng cấp độ. Một phòng thi sẽ có trung tâm luyện thi ielts 2 giám khảo, một người hỏi và một người nghe. Người ngồi đằng sau nghe sẽ là người chấm 4/5 tiêu chí. Người còn lại chỉ chấm khả năng tổng quát của thí sinh. Điểm khác biệt là bạn phải trả lời ngay khi giám khảo hỏi hay khi được đưa tranh, sẽ không có thời gian chuẩn bị như ở kì thi IELTS hay TOEFL. Ở trong phòng chờ, các thầy cô đều thống nhất trước với nhau sẽ giải đáp “I agree” (Tôi đồng ý) cho tất cả các câu hỏi/thảo luận trong phần luận bàn. Có người còn bảo buổi sáng hôm đó thi giám khảo khó tính và không hề cười với thí sinh gì cả. tức thời một thầy tếu lại rằng các thầy cô thường nhật rà bài cũ của học sinh cũng đâu có cười, giờ bị thầy Tây vặn cho, đúng là quả báo, rồi mọi người đều cười ồ lên. Cặp của tớ là cặp rút cuộc vào phỏng vấn. Lúc vào thì thấy giám khảo rất vui tính, dễ chịu. Bà giám khảo người bản địa, da đen cười với mình suốt buổi phỏng vấn. Còn ông giám khảo người Việt thì cũng rất thân thiện. dĩ nhiên khen giám khảo giỏi tiếng Anh thì hơi thừa, như kiểu phò mã tốt áo vậy, nhưng tớ vẫn phải công nhận một điều là lần trước nhất trong đời tớ gặp một người nam người Việt nói tiếng Anh hay như thế. Tất nhiên, để thể hiện nhiều nhất khả năng ngôn ngữ, tớ đã không theo như những gì đã thỏa thuận bên ngoài như nhiều cặp khác. Tớ có đồng ý và không đồng ý, phản biện và lập luận các kiểu, nhưng cố “khiêm tốn” nhất có thể. (Vì trong tips có nói là thí sinh không nên “dominate” bạn cùng phỏng vấn với mình.) Môn đọc có ba phần, mỗi phần có format một mực. phải trong bài thi IELTS bạn chẳng thể biết được “dạng” câu hỏi trước cho từng phần là gì thì ở FCE lại khác. Dạng câu hỏi luôn khăng khăng trong tất cả các đề thi. Phần đầu tiên là trắc nghiệm 4 chọn lựa A-B-C-D. Phần 2 là tái hiện lại văn bản với câu bị thiếu, phần 3 là lớp thông báo hạp. Theo như cá nhân tớ quan sát thấy thì về sau này các đề rất hay dùng fiction cho phần 1. Đọc fiction thì khó hơn non-fiction một tí, vì có các câu hỏi về thái độ của tác giả, hay cảm nghĩ của nhân vật trong trích đoạn, vốn là những cái khá khó và mơ hồ. Không may là đề hôm tớ thi lại là đọc fiction nên tớ không tự tin lắm. Nếu chú ý phần acknowledgement ở cuối (hoặc đầu) mỗi bộ past papers thì có thể thấy materials dùng để ra đề thi hoàn toàn là các sản phẩm văn chương hay báo chí Anh. (Khác với IELTS là có thể thấy nhiều bài được lấy từ báo chí Mỹ.) Môn viết có nhẽ là môn khó nhất trong 5 bài thi của FCE (và của các kì thi tiếng Anh của Cambridge nói chung.) Có hai phần, phần đầu là tấm (viết thư hoặc email), phần sau là tự chọn (chọn 1 trong 5 đề). Theo kinh nghiệm ôn của tớ thì nên chọn 3/5 dạng đề để giao hội vào ôn, vì ôn cả 5 dạng đề sẽ rất mỏi mệt, và phân tán. 5 dạng ấy có thể là viết thư, mỏng (report), thuật (witness statement), review (sách, địa điểm ăn uống, nhà hát, bảo tàng, gallery, v.v…), truyện ngắn (short story), luận (essay), bài báo (article). Trong 5 đề bài đó thì đề bài rút cục bao giờ scũng là khó nhất, và cố nhiên, ít thí sinh chọn nhất. Đề luyen thi ielts chung cuộc thường đề nghị bạn viết essay hay article phân tách về 2 tác phẩm đã cho sẵn (dùng cho 1-2 năm thi). Trong lúc ôn, tớ chỉ tập kết vào 3 dạng là truyện ngắn, thư và essay (dạng essay giống như bài số 2 của IELTS.) Môn viết yêu cầu viết bằng bút mực, trong khi viết nếu rất mực thì cũng đừng lo vì bạn có thể viết bằng hai màu mực khác nhau. Một điểm nữa cần lưu ý là nên viết trong khoảng từ đề yêu cầu, vì nếu viết dài hơn thì khi chấm họ sẽ gạch một đường kẻ từ khoảng ước lượng từ đủ và chỉ chấm kĩ từ vạch đó trở lên. (Tất nhiên trước khi làm thế họ cũng đã đọc trước tuốt tuột bài làm.) (thông báo này tớ đọc được trong các handbook và report FCE). Hôm tớ thi đề viết cho bài 2 có: review 1 bảo tồn, viết thư cho 1 người bạn biểu lộ về thái độ và cách xử sự của người hâm mộ thể thao ở nước em, viết truyện ngắn (À, các bạn nhớ là viết truyện ngắn trong kì thi viết không được viết tự do đâu mà phải luôn bắt đầu bằng một câu cho sẵn.), đề cuối cùng tớ chỉ nhớ 1 cuốn sách thôi: phân tách vai trò của Ms Catherick và hành động của bà ta trong tác phẩm “The woman in white” của nhà văn Wilkie Collins. Một câu nữa về tác phẩm “Công viên kỉ Jura” thì tớ chẳng nhớ gì cả. Thoạt nhìn tớ định chọn viết thư, nhưng nghĩ lại lại thấy mình chẳng biết gì về thể thao và fan cả nên thôi. Lúc ấy tớ quay sang review, nhưng lại nản vì mới đi có 1-2 bảo tàng ở Hà Nội, cũng không có ấn tượng gì nhiều lắm. Vậy là rốt cục tớ quyết định viết truyện ngắn. Đến giờ giải lao ra ngoài hỏi mọi người thì rất nhiều người chọn viết truyện ngắn. Bài thi này có nhiều điểm tương đồng với kiểu học tiếng Anh ở phổ biến: điền từ vào chỗ trống, viết lại câu với nghĩa tương đương, biến đổi dạng từ. Đây cũng là môn tớ thấy thoải mái nhất. Trước khi thi môn này, chị administrator bên Cambridge ESOL thông báo với mọi người đây là môn thi có nhiều thí sinh bị hủy kết quả do gian lậu, thảo luận hoặc sai “giống nhau một cách kì lạ.” cố nhiên là ngay cả khi bài thi đã được gửi sang Anh để chấm thi Cambridge ESOL cũng có rất nhiều cách để biết được bạn có ăn gian (malpractice) hay không. Trước đó tớ cũng đã tìm hiểu quy trình xác minh và khiếu nại trong trường hợp một bài thi được coi là gian lận. dù rằng đã được cảnh báo trước nhưng đây vẫn là bài thi mà nhiều thầy cô bị “bắt” nhất. Tớ thực thụ cảm thấy không vui với việc đó. Vì dù sao các thầy cô cũng đã được sở giáo dục cử đi thi, họ là cha và hàng ngày đứng trước hàng chục, hàng trăm học sinh để dạy về tiếng Anh. Họ có thể không yên tâm với bài thi nhưng tịnh vô không nên để bị hủy bài thi vì vi phạm quy chế. Họ sẽ dạy học sinh mình thế nào, và ngăn chặn ăn gian làm sao khi chính họ làm như thế? Đúng là cháy nhà mới ra mặt chuột, có đi thi thì mới thấy: thầy cũng như trò, vào phòng thi ai cũng như ai cả. Môn nghe thi vào buổi chiều. Trong bài thi FCE thì bạn sẽ được nghe băng 2 lần. thời kì khá xông xênh thoải mái. Giọng đọc thì đặc sệt giọng Anh-Anh. Tớ cũng đã học ielts chuẩn bị tâm lý trước cho môn này vì được thông tin là sẽ nghe đài. tuy thế môn này vẫn là môn tớ thể hiện kém nhất. Bạn thử hình dong ngồi trong một căn phòng rộng với hàng trăm con người và 4 cái loa ở 4 góc thì sẽ bị distract đến thế nào. Đầu óc tớ lơ đãng và không hội tụ được nên lại càng rối loạn. Nói chung là môn này trình bày không được tốt.